#KNKSODKRYJ

Albania

Złożyły przysięgę, ścięły włosy, noszą spodnie, przebywają z mężczyznami. Piją rakiję, palą papierosy i zostały głowami domów. Poznałam Marte i Diane - które stały się mężczyznami. Mówi się o nich „zaprzysiężone dziewice”. Kobieta nie może być głową domu, nie może sama wyjeżdżać poza wioskę. Bycie zaprzysiężoną dziewicą pozwala im na te wszystkie rzeczy. Czasem też kobiety decydują się na taki krok z potrzeby ducha.

 

Jesteśmy w Albanii. To maleńkie państewko, zaledwie 3 miliony mieszkańców. Wciąż jeden z najsłabiej rozwiniętych i najbiedniejszych krajów Europy. Sama Tirana - stolica Albanii, wygląda całkiem nowocześnie, a młodzi ludzie starają się tutaj żyć tak jak w innych europejskich krajach. Wystarczy wyjechać kawałek poza centrum, żeby trafić do innego świata. Do świata, w którym obowiązują średniowieczne reguły.

 

Na północy Albanii, w górach - tradycja ma szczególne znaczenie. Pojechałam tam, by poznać ludzi, którzy wciąż przestrzegają Kanunu. To średniowieczne zwyczajowe prawo, które mówi, że to mężczyzna jest głową domu. Kobieta jest natomiast własnością. Najpierw ojca, a potem męża. Zgodnie z tym samym prawem, może też złożyć przysięgę, że będzie żyła jak mężczyzna. Wówczas zyskuje takie same jak on obowiązki i przywileje.

 

Marte chodzi w męskich strojach od dzieciństwa. Nie pamięta ile ma lat. Nie umie pisać ani czytać, bo nigdy nie chodziła do szkoły. O tym, że Marte zostanie zaprzysiężoną dziewicą, zadecydowali jej rodzice, a ona tę decyzję zaakceptowała. Druga bohaterka - Diane Rakipi, z kolei świadomie podjęła decyzję, ze zostanie zaprzysiężoną dziewicą. Została nią w wieku 17 lat. Śmierć starszego brata była punktem zwrotnym w jej historii. Po jego odejściu zaczęła zachowywać się i ubierać jak chłopiec. Rodzina zaczęła ją traktować jak mężczyznę.

 

Marte to męski odpowiednik imienia Marta. Długo nie wiedziałam jak zwracać się do mojej bohaterki, bo Marte na pierwszy rzut oka wygląda jak prawdziwy facet, ale mówi o sobie jak o kobiecie. Zaprzysiężona dziewica od momentu złożenia przysięgi ma nie tylko wyglądać, ale i żyć jak mężczyzna. Musi jednak przy tym pozostać czysta. Fizycznie i mentalnie. Dla nich temat seksu jest tematem tabu.

 

W Albanii to mężczyźni mają władzę. Troszczą się o ziemię i o ogród i o zwierzęta. Tylko oni dziedziczą ziemię po ojcu i po dziadku. Palą papierosy i piją alkohol - kobietom tego nie wolno. Temat zaprzysiężonych dziewic jest niejasny i niezrozumiały nawet dla mieszkańców Albanii. Szczególnie dla młodego pokolenia. Najczęstszy przypadek zaprzysiężenia zdarza się w rodzinach bez męskiego potomka. Po to by córka dziedziczyła ziemię, bo normalnie nie ma do tego prawa.

 

Albania się zmienia. Jest więc coraz mniej zaprzysiężonych dziewic. Tym bardziej zdaję sobie sprawę, że miałam ogromne szczęście. Choć nie było to łatwe, udało mi się odnaleźć Marte i Diane i namówić je na udział w tym programie. Marte poświęciła się rodzinie, Diane tradycji. Jednak obie udowodniły swoim życiem, że są twardsze, silniejsze i bardziej honorowe niż niejeden mężczyzna. To był zaszczyt spotkać tak wyjątkowe osoby.